Czołg T 34/76
t-34_76_top.jpg

T-34/76 – czołg średni, konstrukcji radzieckiej, z okresu II wojny światowej. Uważany za jeden z najlepszych czołgów swojej ery. Podstawowa wersja, uzbrojona w armatę kalibru 76 mm, nosiła oznaczenie T-34, lecz czasami jest określana jako T-34/76 dla odróżnienia od późniejszej wersji T-34/85, uzbrojonej w armatę 85 mm.

W końcu 1937, fabryka nr 183 w Charkowie, otrzymała założenia techniczne do projektu nowego czołgu kołowo-gąsienicowego. Miał on nosić oznaczenie BT-20. Dla przyśpieszenia prac, powołano specjalny zespół konstruktorów. Zespołem kierował M. Koszkin. W jego skład weszli m.in. A. F. Morozow i P. T. Kuczerenko. Projektowano jednocześnie dwa pojazdy o zbliżonych parametrach. W maju 1938, zaprezentowano efekty prac. Przedstawiono projekt czołgu kołowo-gąsienicowego A-20 i gąsienicowego A-32. Testom poddano prototypy obu pojazdów. A-32 okazał się lepszą konstrukcją. W wyniku testów postanowiono skierować go do produkcji seryjnej w ulepszonej wersji oznaczonej A-34. 19 grudnia 1939 nowy pojazd, oznaczony T-34, został przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej. Pierwszy prototyp czołgu T-34, powstał jednak dopiero w styczniu 1940. Początkowo zamówiono serię 150 wozów. Zamówienie powiększono, latem 1940, do 600 sztuk. Produkcja miała się odbywać w Charkowie i Stalingradzkiej Fabryce Traktorów. Początkowo natrafiała ona na duże trudności. W Stalingradzie ruszyła dopiero w 1941.

Od początku prac nad czołgiem, dokonywano licznych usprawnień. Jesienią 1941, w czasie ewakuacji zakładów produkcyjnych za Ural, montowano przejściowo w czołgach T-34 silniki gaźnikowe.

Od pierwszych dni wojny niemiecko-radzieckiej, zaznaczyła się przewaga T-34 nad czołgami niemieckimi pod każdym niemal względem. Była ona widoczna w uzbrojeniu, opancerzeniu, a także manewrowości. Wozy te zyskały dobrą opinię zarówno żołnierzy radzieckich, jak i niemieckich. Początkowo było ich jednak zbyt mało jak na potrzeby frontu. Starano się temu zaradzić formując oddziały mieszane. Składały się one z pododdziałów czołgów ciężkich, średnich i lekkich. Taka organizacja powodowała jednak wiele problemów w dowodzeniu. Wynikały one z różnic w ruchliwości, osiągach, a także stosowanych środkach łączności. Dopiero w lecie 1942 zwiększone dostawy nowego sprzętu, umożliwiły zmiany w organizacji jednostek. T-34 stał się podstawowym typem czołgu. Był traktowany jako wóz uniwersalny. Używany do wsparcia piechoty, a także wykonywania samodzielnych zadań operacyjnych i rozpoznania. Oprócz Armii Radzieckiej, czołgi T-34, używane były w armii czeskiej i jugosłowiańskiej. Znalazły się też, od 1943, w uzbrojeniu Ludowego Wojska Polskiego. Zdobyczne pojazdy znalazły się w uzbrojeniu armii fińskiej i niemieckiej.

Po raz ostatni T-34 zostały użyte w walce w czasie wojny w Bośni w latach 1992-1995.

buda.jpg

W nieoczekiwany sposób został wykorzystany T-34 w Budapeszcie 23 października 2006 roku. Trwający ponad miesiąc kryzys wokół gabinetu Ferenca Gyurcsány zaowocował ulicznymi zamieszkami podczas obchodów 50 rocznicy Powstania węgierskiego w 1956 roku. Protestującym udało się uruchomić muzealny czołg T-34 będący elementem rocznicowej wystawy i użyć go w walkach z policją.

T34_front.jpg

T-34 model 1940

Pierwsza seryjna wersja czołgu T-34. Posiadała wieżę spawaną. Głównym uzbrojeniem była armata L-11 kalibru 76,2 mm.

T-34 model 1941
Produkowana od 1941 roku wersja z wyższą wieżą odlewaną. Głównym uzbrojeniem tej wersji była armata F-34 kalibru 76,2 mm. Wozy tej wersji były wyposażone w nowy typ kół jezdnych i gąsienice o lepszej przyczepności.

T-34 model 1942
Wersja wyposażona w nową wieżę wzorowaną na wieży prototypowego czołgu T-34M. W wersji tej zastosowano także powiększone zbiorniki paliwa.

T-34 model 1943
Czołgi tej wersji posiadały wieżyczkę dowódcy umocowaną na stropie wieży.

OT-34
Czołgi tej wersji były wyposażone w miotacz ognia ATO-41, czołgi model 1942 i 1943 posiadały miotacz ognia ATO-42, który był montowany w kadłubie, obok stanowiska mechanika-kierowcy, w miejscu kadłubowego karabinu maszynowego.

t34berlin.jpg

T-34/76 pod Bramą Brandenburską, maj 1945.

mokradła.jpg

Potopione czołgi T-34/76 w białoruskich mokradłach.

t-34_76_1.jpg
t-34_76_2.jpg

T-34/76 na berlińskich ulicach.

3SSTK_-_Iassy_1944.jpg

Niemieccy grenadierzy pancerni z 3. SS-Panzerdivision "Totenkopf" odpierają atak sowieckich T-34 na froncie w okolicy Modlina, lato 1944.

t-34_ger.jpg

Niemcy często wykorzystywali zdobyczny sprzęt wojskowy. Powyżej T-34 z niemieckimi oznakowaniami. W niemieckiej nomenklaturze czołg ten nazywał się Panzerkampfwagen T-34(r).

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 License.